Desert Rose

‘Şafii fıkhı ve İlmihal bilgileri’ Kategorisi

Namazın hey’atı sayılan sünnetler on beş tanedir:

1- İftitah tekbirinde, rüku a giderken ve kalkarken elleri kaldırmak.

2- Kıyamda ağ eli sol elin üzerine koymak.

3- (iftitah tekbiri aldıktan sonra) ‘Weccehtü’yü okumak.

4- Eûzu Besmele çekmek.

5- Sesli okunması gereken yerde sesli okumak.

6- Sessiz okunması gereken yerde sessiz okumak.

7~ (Fatiha bitince) ‘Amin’ demek.

8- Fatiha’dan sonra bir sure okumak.

Namazın hey’etleri için deliller:

1.  İhram tekbiri alırken, rükuya giderken ve rüku’dan kalkarken elleri kaldırmak.

İbni Ömer şöyle demiştir: “Allah Resulü namaza durduğu zaman, el­lerini omuzları hizasına kaldırır, sonra tekbir alırdı. Rüku’a gitmek istedi­ği zaman da, rükudan kalktığı zaman da böyle yapardı. Fakat, secdeye gittiğinde ve secdeden kalktığında böyle yapmazdı.” [1]

Eller kaldırıldığı zaman ayaları kıble tarafına doğru açmak en uygun­dur. Baş parmakları da kulakların memesinin hizasına getirmektir.

2. Kıyamda iken sağ eli, sol elin üzerine koymak. Vail bin Hıcr şöyle rivayet eder: “Hz. Peygamber namaza başladığı zaman ellerini kaldırıp tekbir alır. Sonra sağ elini sol bileği üzerine koyardı”.[2]

3. Veccehtu. İhram tekbirinden sonra veccehtu okunur.

Hz. Ali’nin rivayetine göre Hz. Peygamber namazı ikamede veccehtu ile başlardı.

4.  Euzü Besmele çekmek. Veccehtudan sonra. Eüzubillahi mineşşey-tanirracim demektir.

Bunun delili şu ayeti kerimedir:

“Kuran okuduğu zaman recmedilmiş (kovulmuş) şeytandan Allah’a sığın.” (Nahl: 16/9H)

5-6- Kuran’dan okunması gerekeni sesli okunması gereken yerde sesli okumak, sessiz okunması gereken yerde de sessiz okumak. Sabah, akşam ve yatsı namazlarının farzlarının ilk iki rekatında, cuma namazı, bayram, Ay tutulması, yağmur, teravih ve Ramazan “da kılınan vitir namazlarında cehri (açık) okumak sünnettir. Bunların dışında kalan diğer namazlarda kıraatin gizli okunması sahabelerden nakledilmiştir. Delili şu hadisi şerif­tir:

Ebu Hureyre (r.a) şöyle demiştir:

“Her namazda Kuran okunur. Rasulullah (s.a.v)’ın açık okuyup bize duyurduklarını biz de sizlere o yerlerde duyuruyoruz. Bizden gizlice oku­dukları yerleri biz de sizlerden gizli okuyuruz.” [3]

7- Fatiha ‘dan sonra ‘amin’ demek.

Aminin kelime anlamı “Allahım duamızı kabul et ” demektir.

“Veleddallin” dedikten sonra ‘amin’ demek sünnettir. Kılınan namazda fatiha sesli okunuyorsa ‘amin’ de sesli okunacaktır. Sessiz okunuyorsa ‘amin’ kelimesi de sessiz okunacaktır. İmamın arkasında kılınan namaz­da kıraatler cehri (yüksek sesle) okunuyorsa ‘amin’ kelimesinin yüksek sesle söylenmesi sünnettir.

Bunun delili. Ebu Hureyre (r.a) şöyle demiştir:

Rasulullah (s.a.v) buyurdu ki:

‘İmam amin dediği zaman arkasından siz de amin deyiniz. Çünkü her kimin amin demesi meleklerin amin demesine uyarsa geçmiş günahları affolunur” [4]

8- Fatihadan sonra bir sure okumak.

Ebu Hureyre (r.a.) şöyle demiştir:

“……Onun arkasında namaz kıldığımda öğlen namazının birinci ve

ikinci rekatlarını uzatırdı. Üçüncü ve dördüncü rekatlarını hafif tutardı. İkindi namazında hafif, akşam namazında mufassal denilen surelerden okurdu. Yatsı namazında şems ve benzeri sureleri, sabah namazında da uzun sureleri okurdu.” [5]

“Allahümmehdini fiymen hedeyte. We â finiy fitnen âfeyte. We teyelle­tti fitnen tewelleyte. We barikliy fıyma â’tayte. We kıniy şerre ma kadayte. Feinneke takdiy wela yukda âleyke. We innehu la yezillü men waleyte. Wela yeîzzü men âdeyte. Tebarekte Rabbena we teâleyte.

Felekel hamdu âla ma kadayte. Estağfirüke we etuwbu ileyke. We sallallahu âla seyyiddina Muhammedin we âla alihi we sahbihi we sellem.” [1]

Türkçesi: “Ey Allahım hidayete erdirdiğin kişilerden bana da hidayet ver. Verdiğin afiyetlerden beni afiyette kıl. Koruduğun şeyin şerrindin beni de koru.

Sen hükmedensin kimse sana hükmedemez. Senin dost edindiğin kimse zelil olamaz. Senin düşman olduğun aziz olamaz. Sen yücesin. Ey rabbimiz sen büyüksün.

Hükmettiğine karşılık hamd sana mahsustur. Ey Allahım sednden mağfiret diler sana yöneliriz. Efendimiz Muhammed sallallahu aleyhi ve selleme, ehline ve ashabına salat ve selam eyle.”

Kunutun birinci kısmı duadır. Cemaatle namaz kılmıyorsa imam bu kısmı okuyunca cemaatin sadece dinlemesi ve amin demesi sünnettir. Diğer iki bolüm ise zikir, öcgü ve salavat olduğu için cemaatin de imamla beraber okuması sünnettir.

‘Ettehiyatu Elmubareketu Essalavatu Etteyyibalu lillahi. Esselamu âleyke eyyuhennebiyyu we rahmetullahi we bereketuhu. Esselamu âleyna we âla ibadillahisalihine. Eşhedu enla ilahe illallahu we eşhedu enne Mu-hammeden Resulullah.

Allahumme salli âla seyyidina Muhammedin ve âla ali seyyidina Mu-hammed. Kema salleyte âla İbrahime ve âla ali İbrahime fil âlemine inne-ke hamidun mecid.’ [1]

Türkçesi: “Tahiyyallar, bereketler, salavatlar ve güzel şeyler Allah’ındır. Ey nebi! Allah’ın selamı, rahmeti ve bereketi senin üzerine olsun. Bize salih kulların üzerine de selam olsun. Ben şehadet ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve yine şehadet ederim ki Muhammad Allah’ın resulüdür.

Allahım! İbrahim’e ve aline salat ettiğin gibi Muhammed’e ve aline salat et. İbrahim ve aline bereket verdiğin gibi Muhammed’e ve aline de bereket ver. Şüphesiz sen kendisine çok hamdedilen ve methedüensin.”

 Kametin ezandan pek farkı yoktur. Ancak aşağıdaki hususlarda birbi­rinden ayrılırlar. Şöyle ki ezanın kelimeleri çift, kametinki ise tektir.

Hz. Enes (r.a) şöyle demiştir:” Bilal’e ezan lafızlarını ikişer ikişer ka­met lafızlarını da birer birer söylemesi emrolundu. Bundan ‘kadkametis-salah’ lafzı müstesnadır.” (Müslim, 378)

Kametin lafızları şunlardır:

“Allahu ekber Allahuekber. Eşhedü en la ilahe illallah. Eşhedü enne Muhammeden rasulullah. Hayya âla’s-salah. Hayya âlal felah. Kad kame-tis* salatu kad kametis’salah. Allahuekber Allahu ekber. La ilahe ilalllah.”

Kametin bu sözleri Buhari ve Müslim ile diğer hadis kitaplarında sa­hih rivayetlerle sabittir. Kametin sıhhat şartlan ezanın sıhhat şartlarıyla aynıdır. Kametin sıhhat sünnetleri de ezanın sünnetleri ile aynıdır ancak “Kad kametis salah” denildiğinoe “Ekamehallahu ve edameh” denilmesi sünnettir. [1]

1. Müezzinin kıbleye dönmesi.

2. Büyük ve küçük hadesten temiz olması. Peygamberimiz (s.a.v): “Temizlik hali dışında Allah’ı zikretmeyi sevmem.” [6] buyurmuştur.

3. Ayakta okuması. Peygamberimiz (s.a.v): “Ey Bilal kalk ve namaz için ezan oku.” [7] buyurmuştur.

4. Başını sağa ve sola çevirmek. Bilal ezan okurken ‘Hayya ala’s-sa-lah’ derken başını sağa ‘Hayya alal felah’ derken başını sola çevirirdi. [8]

5. Müezzinin güzel ahlaklı ve adil olması, sesinin de güzel ve gür ol­ması. [9]

6. Ezanın lafızlarını ağır ağır okumak ve çok uzatmamak.

7. Terci yapmak.  Yani şehadel kelimelerini söylerken önce gizli sonra yüksek sesle olmak.[10]

8. Tesvib yapmak. Sabah ezanında ‘Hayya âlal felah’tan sonra “Esse-latü hayrun minen-nevm ” demek.[11]

9. Ezanı müezzinle tekrarlamak, “Hayya âla salah, hayya âlal felahta ‘vela kuvvete illa billah’ demek. ‘Esselatu hayrun minennevm’ cümlesini duyan kişinin ‘Saddakta ve berarte” demek.

10. Ezanın bitiminde   duayı okumak.

Hem müezzin hem de ezam duyan kişinin Peygamberimiz (s.a.v)’ in-buyurduğu şu duayı okumaktır:

“Allahumme rabba hazihid-da’veti tammetı vessalatil kaime. Ati sey-yidina Muhammeden el vesilele vel fadilete vebâshu makamen mahmu-denillezi veâttehu.”

Peygamberimiz (s.a.v):

Kim ezanı dinler ve ezandan sonra bu duayı okursa kıyamet gününde şefaatim ona helal olsun.” [12] buyurmuştur.